Nöbetçi Eczaneler
Marmara Bölgesi başta olmak üzere birçok kentte etkili olan şiddetli sağanak yağışlar, derelerin taşmasına ve cadde ile sokakların göle dönmesine yol açtı. Sel sularına kapılarak sürüklenen, otoparklarda tavanına kadar suya gömülen yüzlerce otomobil ağır hasar aldı.
Kaporta, mekanik ve özellikle modern araçların en hassas noktası olan elektronik aksamlarının çamurlu suyla temas etmesi, birçok aracın onarılamaz seviyede zarar görmesine ve doğrudan pert (tam ziyan) sürecine girmesine neden oldu.
Peki sel suları altında kalan veya sürüklenen araç sahipleri bu aşamadan sonra ne yapmalı? Hangi sigorta zararı karşılıyor, kaskosu olmayanlar kamu idarelerinden tazminat alabilir mi?
“Sel suları altında kalan araçlarda yapılacak en büyük hata marşa basmaktır. Piston yuvalarına su girmesi halinde motor revizyonu ya da en az 600 bin liralık sandık motor maliyeti doğuyor. Araç sahiplerinin 5 gün içinde sigorta şirketine ihbarda bulunması şart.”
1. İlk Adım: Kasko Poliçenizi Kontrol Edin (Sel Teminatı Var mı?)
Sigorta sektöründe sel ve su baskını kaynaklı araç zararlarını teminat altına alabilen tek yasal güvence Kasko Sigortası‘dır. Ancak her kasko poliçesi sel hasarını otomatik olarak karşılamaz:
- Zorunlu Trafik Sigortası Karşılamaz: Trafik sigortası yalnızca sizin üçüncü şahıslara verdiğiniz zararları öder; sel felaketinde kendi aracınızda oluşan hiçbir hasarı kesinlikle tazmin etmez.
- 4 Kasko Türü İncelenmeli: Sektörde uygulanan dar kasko, standart kasko, genişletilmiş kasko ve tam kasko poliçelerinden hangisine sahip olduğunuzu kontrol etmeniz gerekir.
- Poliçedeki ‘Sel ve Su Baskını’ Maddesi: Poliçenizde “Sel ve Su Baskını Teminatı” ibaresinin açıkça yer alması şarttır. Genişletilmiş ve tam kasko poliçelerinde genellikle standart olarak bulunan bu teminat, dar ya da standart poliçelerde muafiyetli veya kapsam dışı bırakılmış olabilir.
2. Hayati Uyarı: Aracınızı Sakın Çalıştırmayın!
Suya batmış ya da sel sularından çıkmış bir otomobilin başına geçildiğinde yapılan en büyük ve geri dönülmez hata motoru çalıştırmayı (marşa basmayı) denemektir:
- En Az 600 Bin TL’lik Sandık Motor Riski: Hava filtresi ve emme manifoldu üzerinden piston yuvalarına su giren bir motorda marşa basıldığı anda “hidrolik kilitlenme” (hydro-lock) meydana gelir. Piston kolları eğrilir, motor bloğu çatlar. Yetkili servisler bu tür durumlarda motoru tamir etmek yerine sıfır “sandık motor” montajı öngördüğünden, minimum 600 bin TL ile 1,5 milyon TL arasında ekstra masraf tablosu çıkar.
- Kasko ‘Kullanıcı Hatası’ Sayabilir: Kasko eksperleri, sel anında aracı çalıştırma girişimini “zararı bile bile artırıcı eylem” olarak değerlendirip tazminattan kusur indirimi yapabilir veya motor hasarını ödemeyi reddedebilir.
- Çekici ile Servise Götürün: Araç kesinlikle itilmemeli, çekici çağrılarak tekerlekleri serbest bırakılacak biçimde doğrudan yetkili ya da anlaşmalı servise nakledilmelidir.
- Elektrikli Araç Uyarısı: Elektrikli ve hibrit otomobillerde yüksek voltajlı batarya paketleri tabanda yer aldığı için su tahliyesi yapılmadan araca yaklaşılmamalı, kaçak akım ve çarpılma riskine karşı yetkili servis ekipleri beklenmelidir.
3. 5 Günlük İhbar Süresi: Hızlı Hareket Edin
Sel felaketinin ardından zaman kaybetmeden sigorta şirketine resmî başvuru yapılmalıdır:
- Mevzuattaki 5 Gün Kuralı: Kara Araçları Kasko Sigortası Genel Şartları uyarınca, sigortalı hasarı öğrendiği tarihten itibaren en geç 5 iş günü içerisinde sigorta şirketine veya acentesine bildirimde bulunmakla yükümlüdür.
- Fotoğraf ve Video Kanıtı: Araç çekilmeden önce bulunduğu su seviyesini, çamur izlerini, plakayı ve çevredeki sel ortamını net biçimde gösteren geniş açılı fotoğraf ve video kayıtları alınmalıdır.
- Resmî Afet Tutanakları: Bölgede görev yapan itfaiye, polis, jandarma veya AFAD ekiplerinden olayın sel/doğal afet kaynaklı olduğunu teyit eden durum tespit tutanağı temin edilmesi dosyanın onay sürecini ciddi şekilde hızlandırır.
4. Araç Ne Zaman Pert (Tam Ziya) Sayılır?
Sel hasarlı araçlarda elektronik kontrol üniteleri (beyinler), kablo demetleri, gösterge panelleri, koltuk ve döşemeler balçıkla kaplandığı için onarım maliyetleri genellikle araç değerini aşar:
- Piyasa Rayiç Bedeli Ödenir: Eksper incelemesinde onarım masraflarının aracın piyasa değerinin %60 – \%70’ini aştığı ya da elektronik olarak eski güvenli haline getirilemeyeceği rapor edilirse araç “Pert / Ağır Hasarlı” ilan edilir.
- Eksiksiz Ödeme: Bu durumda kasko şirketi, aracın selin yaşandığı tarihteki güncel serbest piyasa rayiç değerini baz alarak araç sahibine tazminat ödemesini nakit olarak gerçekleştirir ve aracı hurda/çekme belgeli olarak tasfiye eder.
5. Kaskosu Olmayan Ne Yapacak? İdareye Karşı ‘Hizmet Kusuru’ Davası Yolu
Kaskosu bulunmayan ya da kaskosunda sel teminatı yer almayan yüz binlerce araç sahibi için ise hukukçular ve uzmanlar idari yargı yolunu işaret ediyor:
- Altyapı Yetersizliği ve Hizmet Kusuru: Şehir içinde yaşanan su baskınlarının; tıkalı mazgallar, yetersiz yağmur suyu drenaj hatları, dere yatağı imar izinleri veya belediyelerin altyapı eksikliğinden kaynaklandığı durumlarda idarenin (Büyükşehir Belediyesi, Su ve Kanalizasyon İdaresi, Karayolları veya Valilik) doğrudan “hizmet kusuru” sorumluluğu doğar.
- Sulh Hukuktan Delil Tespiti: Kaskosu olmayan araç sahipleri, araçlarını tamir ettirmeden önce nöbetçi Sulh Hukuk Mahkemesi’ne başvurarak acil “delil tespiti ve bilirkişi incelemesi” talep etmelidir. Bilirkişi, aracın su seviyesini ve hasar tutarını resmi raporla bağlar.
- Önce İdareye Başvuru: 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu gereğince, zarar gören vatandaşlar önce ilgili belediyeye ya da idareye yazılı dilekçeyle başvurarak zararın tazminini talep eder.
- 60 Gün İçinde İdare Mahkemesinde Dava: İdarenin talebi reddetmesi veya 30 gün içinde yanıt vermemesi durumunda, 60 günlük yasal süre içinde İdare Mahkemesi’nde “Tam Yargı Davası” (Tazminat Davası) açılabilir. Yargıtay ve Danıştay’ın daha önce aşırı yağışlarda altyapıyı zamanında ıslah etmeyen belediyeleri araç bedelini faiziyle ödemeye mahkûm ettiği çok sayıda emsal karar bulunmaktadır.