Emlakçıların Yeni Oyunu: 5 Bin Liraya Kadar Para İstiyorlar

Türkiye genelinde konut piyasasında tırmanan kira fiyatları, tahliye krizleri ve yüksek depozito bedelleri kiracıları ve ev satın almak isteyenleri zorlarken, bazı emlak ofislerinin devreye soktuğu yeni yöntem kamuoyunda büyük tepki topladı.

Özellikle büyükşehirlerde kiralık ve satılık daire talebinin yoğunluğunu fırsata çevirmek isteyen bazı emlakçılar, randevu verdikleri vatandaşlara evi gezdirmeden önce para şartı koşmaya başladı.

Müşterilerden daireyi görmeden önce “kapora”, “hizmet bedeli” veya “yer gösterme güvencesi” adı altında 2 bin liradan başlayıp 5 bin liraya kadar çıkan nakit ödemeler talep edildiği belgelendi.

Vatandaşların evi beğenmemesi durumunda ise alınan bu paraların iade edilmediği ya da çeşitli bahanelerle kesintiye uğratıldığı yönündeki şikâyetler çığ gibi büyüdü.

“kiralık veya satılık ev arayan vatandaşlardan, henüz konut gösterilmeden önce 2 bin ila 5 bin TL arasında ücret talep ediliyor. Hukukçular ve oda başkanları, yer gösterme bedeli adı altında para istenmesinin kesinlikle yasaya aykırı olduğu konusunda vatandaşları uyarıyor.”

Hukukçular Net Konuştu: “Yasal Dayanağı Yok, Ticaret Bakanlığı’na Başvurun!”

Emlakçıların “ev gösterme parası” adı altında başlattığı uygulamaya hukuk dünyasından çok sert itiraz geldi.

Konunun yasal boyutunu Gayrimenkul Hukukçusu Avukat Çiğdem Kezer, Taşınmaz Ticareti Hakkında Yönetmelik gereğince yer gösterme işleminin tamamen ücretsiz olmak zorunda olduğunu hatırlattı:

• Hukuki Dayanağı Kesinlikle Yok: “Bu uygulamanın hiçbir hukuki ve mevzuatsal dayanağı bulunmamaktadır. Emlak işletmeleri, müşterilerine portföylerindeki gayrimenkulleri gezdirmek ve göstermek karşılığında hiçbir ad altında peşin ücret, kapora ya da giriş parası talep edemez.”
• Ödeyenler Parasını Geri Alabilir: “Eğer daha önce bu tuzağa düşerek ev görme bahanesiyle emlakçıya para kaptıran, bankadan transfer yapan ya da makbuzsuz ödeme yapan bir vatandaşımız varsa, ivedilikle Ticaret Bakanlığı’nın ilgili il müdürlüklerine veya e-Devlet üzerindeki Haksız Fiyat Değerlendirme Kurulu sistemine müracaat etmelidir. Vatandaşlar hem ödedikleri bedelin yasal faiziyle iadesini talep edebilir hem de ilgili işletmeye ağır idari para cezaları kesilmesini sağlayabilir.”

Nizamettin Aşa: “Sadece İlçe ve İl Dışı Ulaşım Gideri İstenebilir”

İstanbul Emlakçılar Odası Başkanı Nizamettin Aşa da emlak sektörünün adını lekeleyen bu fırsatçılığa karşı hem tüketicileri hem de meslektaşlarını uyardı.

Kanunun emlakçıya tanıdığı hakların sınırını net bir dille çizen Aşa, hangi durumlarda ücret talep edilebileceğini şu sözlerle açıkladı:

• Yer Gösterme Ücretsizdir: “Mevzuatımız çok açıktır; emlakçı müşterisine evi gezdirdiği için para alamaz. Yalnızca müşteriye ‘Taşınmaz Gösterme Belgesi’ imzalatılır; bu belge de evin daha sonra emlakçı aradan çıkarılarak gizlice kiralanmasını veya satın alınmasını engellemek içindir, para tahsilat aracı değildir.”
• İlçe veya Şehir Dışı Ulaşım Masrafı Hariç: “İlgili kanunda sözleşme yapmak koşuluyla ek danışmanlık ücreti alınabilir. Ancak bunun tek bir yasal istisnası vardır: Eğer emlakçı, müşterinin talebiyle kendi yetki bölgesinin dışına, başka bir ilçeye veya şehir dışına gidip yerinde inceleme veya arsa/konut rehberliği yapıyorsa, buradaki ulaşım ve yol masrafı müşteriye aittir. Bunun haricinde şehir içinde bir daireyi kapısını açıp gezdirmek için 2 bin – 5 bin lira istemek tamamen kanun dışıdır.”

Vatandaş Ne Yapmalı? 4 Maddelik Korunma Rehberi

Uzmanlar, ev kiralama veya satın alma arifesindeki vatandaşların mağduriyet yaşamaması için şu adımları öneriyor:

1. Önden Asla Para Yatırmayın: Evi fiziki olarak görmeden, ev sahibiyle yüz yüze gelmeden ya da resmi kira/satış sözleşmesi imzalamadan önce “kapora”, “sıra önceliği” veya “servis ücreti” adı altında talep edilen hiçbir bedeli ödemeyin.
2. Yalnızca ‘Yer Gösterme Belgesi’ İmzalayın: Emlakçının sunduğu formun sadece “Taşınmaz Gösterme Belgesi” olduğundan emin olun; üzerinde herhangi bir parasal borçlanma veya cezai şart maddesi bulunup bulunmadığını dikkatle okuyun.
3. IBAN ve Açıklama Kanıtı: Şayet zorunlu olarak bir ödeme yapıldıysa, parayı kesinlikle elden nakit vermeyin; banka transferinin açıklama kısmına “Kiralık/satılık ev görme bedeli” şeklinde açık şerh düşerek dekontu saklayın.
4. CİMER ve Ticaret İl Müdürlüğü’ne Şikâyet: Yetki belgesi bulunmayan kaçak emlakçıları ve fahiş ev gösterme parası isteyen işletmeleri Ticaret İl Müdürlüklerine, Ticaret Bakanlığı Alo 175 Tüketici Hattı’na ve CİMER’e bildirin.