Çay İçerken Bu Hatayı Yapmayın: Kalp Riskini Artırıyor

Dünya genelinde sudan sonra en çok tüketilen içecek olan çayın kalp ve damar sağlığı üzerindeki etkilerine dair bugüne kadar gerçekleştirilen en geniş kapsamlı araştırmalardan birinin sonuçları kamuoyuyla paylaşıldı.

Saygın hakemli tıp yayını Journal of Internal Medicine dergisinde yayımlanan klinik araştırmada, 30 ila 79 yaş aralığındaki 485 binden fazla yetişkin bireyin sağlık kayıtları ve beslenme alışkanlıkları ortalama 9 yıl boyunca titizlikle takip edildi.

Katılımcıların; çay tüketim periyotları, tercih ettikleri çay cinsleri (siyah veya yeşil çay), demleme yoğunlukları ve en önemlisi çayı hangi sıcaklık derecesinde içtikleri kayıt altına alındı. 9 yıllık takip evresinde katılımcılar arasında kalp krizi (miyokard enfarktüsü), inme (felç) ve periferik arter hastalığı gibi kalp-damar sistemini doğrudan sarsan 14 bin 800’ü aşkın vaka tespit edilerek analiz edildi.

“düzenli çay tüketen bireylerde damar sertliği ve dolaşım sistemi hastalıkları riski yüzde 11 daha düşük belirlendi. Ancak çayın kaynar ve yakıcı sıcaklıkta içilmesi tam tersi bir etki yaratarak riski yüzde 16 artırıyor.”

Düzenli Çay İçenlerde Damar Hastalığı Riski Yüzde 11 Daha Düşük

Araştırmanın ortaya koyduğu temel pozitif bulgu, düzenli çay tüketiminin dolaşım sistemine sağladığı koruyucu kalkan oldu:

• Haftada En Az 3 Gün: Haftada en az 3 gün düzenli olarak çay içtiğini bildiren kişilerde kalp ve damar hastalığı gelişme ihtimali, hiç içmeyen veya seyrek tüketenlere kıyasla yüzde 11 daha düşük saptandı.
• Faktörler Eşitlendiğinde de Sonuç Değişmedi: Uzmanlar; yaş, sigara kullanımı, kilo, fiziksel hareketlilik ve mevcut kronik rahatsızlıklar gibi parametreleri istatistiki olarak eşitlediğinde dahi çayın sunduğu bu yüzde 11’lik koruyucu etkinin devam ettiğini belirledi.
• En Sağlıklı Grup: Çalışmada en düşük kardiyovasküler risk oranının; düzenli çay tüketen, sigara kullanmayan ve düzenli egzersiz yapan bireylerde kaydedildiği vurgulandı.

İşte Korkutan Hata: “Yakacak Kadar Sıcak” İçenlerde Risk Yüzde 16 Yükseliyor!

Araştırmanın en kritik ve ezber bozan sonucunu ise çayın servis sıcaklığı oluşturdu. Toplumda yaygın olarak görülen “çayı kaynar kaynar, dili yakacak derecede sıcak içme” alışkanlığının kardiyovasküler sisteme ciddi zarar verdiği tespit edildi:

• Yüzde 16’lık Artış: Çayını “yakacak kadar sıcak” tükettiğini bildiren katılımcılarda damar hastalığı riskinin, çay içmeyenlere oranla dahi yüzde 16 daha yüksek olduğu ortaya çıkarıldı.
• Ilık ve Oda Sıcaklığı Koruyor: Buna karşılık çayını yakıcı olmayan, ılıtılmış veya hafif sıcaklıkta yudumlayanlarda koruyucu faydanın maksimum seviyede kaldığı görüldü.
• Dr. Leana Wen: “Termal Travma ve Yaşam Tarzı Etkili”: Araştırmayı CNN International’a değerlendiren George Washington Üniversitesi Öğretim Üyesi Dr. Leana Wen, sıcak sıvının yemek borusunda ve dolaşım mekanizmalarında yarattığı kronik inflamatuar (iltihabi) strese dikkat çekerek, aşırı sıcak içecek tüketenlerin genel beslenme ve yaşam tarzlarının da bu negatif riski katlayabileceğini hatırlattı.

Siyah Çay mı, Yeşil Çay mı? Hangisi Kalbi Daha Çok Koruyor?

Araştırmada çay türleri ve demleme yöntemlerine dair de çarpıcı kıyaslamalara yer verildi:

• Orta Demli Çay Zirvede: Çok koyu ya da aşırı açık çay yerine, orta yoğunlukta demlenmiş çayların damar sağlığını en olumlu destekleyen profil olduğu görüldü.
• Siyah Çay Bir Adım Önde: Hem siyah hem de yeşil çayın aynı bitkiden (Camellia sinensis) elde edildiğini belirten araştırmacılar; işleme yöntemindeki fermantasyon farkı sebebiyle siyah çayın içerdiği polifenol bileşiklerinin daha geniş bir kalp-damar hastalığı yelpazesinde risk düşüşü sağladığını saptadı.
• Damarları Genişleten Polifenoller: Çayın doğal yapısında bolca bulunan antioksidan polifenollerin, damar endotel yapısını gevşetip genişleterek kan basıncını (tansiyonu) dengelediği ve kalbin iş yükünü hafiflettiği kaydedildi.

Kaç Bardak İçilmeli? Günde 6-8 Bardak Eşiği

Çay tüketiminde miktar ile sağlık arasındaki denge “U” şeklinde bir grafik sergiliyor:

1. İdeal Aralık 6-8 Bardak: Araştırma verilerine göre haftada düzenli çay tüketenler arasında en ideal kardiyovasküler koruma, günde yaklaşık 6 ila 8 bardak çay tüketenlerde görüldü.
2. Aşırısı Riski Yeniden Yükseltiyor: Günlük tüketim 8 bardağın üzerine çıktığında, yüksek kafein ve sıvı yükü nedeniyle damar hastalığı riskinin yeniden artış eğilimine geçtiği saptandı.
3. FDA’in 400 mg Kafein Sınırı: ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA) kılavuzlarına göre sağlıklı bir yetişkinin günlük güvenli kafein alım sınırı 400 miligram olarak kabul ediliyor. Bir fincan çayın yaklaşık 40-50 mg kafein barındırdığı hesaba katıldığında, günlük sınırın aşılmaması gerektiği; hamilelerde ise bu eşiğin 200 mg ile kısıtlanmasının zorunlu olduğu ifade edildi.

Kardiyoloji uzmanları; çayın mucizevi bir ilaç olarak görülmemesi gerektiğini, kalp ve damar sağlığını korumanın temelinin sigarasız bir yaşam, dengeli Akdeniz tipi beslenme, tansiyon kontrolü ve haftalık düzenli yürüyüşlerden geçtiğinin altını çiziyor.