Nöbetçi Eczaneler
Küresel enerji piyasalarında haftalardır yakından izlenen Washington-Tahran müzakerelerinde beklenen uzlaşmanın çıkmaması, petrol piyasasını yeniden yangın yerine çevirdi. Birleşmiş Milletler (BM) Genel Kurulu marjında New York’ta gerçekleştirilen temaslarda sınırlı ilerleme sağlanabilmesi ve ABD Başkanı Donald Trump’ın İran kanadından gelen teklife kapıyı kapatması, uluslararası piyasalarda arz şoku endişelerini tırmandırdı.
Diplomatik tıkanıklık haberinin ajanslara düşmesiyle birlikte ham petrol fiyatları hızla yukarı yönlü kırılma yaşadı. Türkiye’nin ve Avrupa’nın temel referans göstergesi olan Brent petrolün varil fiyatı yeniden 100 dolar psikolojik sınırının üzerine yerleşirken, ABD hafif ham petrolü (WTI) ise 93 doları aşarak son dönemin en yüksek seviyelerine tırmandı.
“ABD ile İran arasındaki belirsizliğin derinleşmesi ve Trump’ın Hürmüz Boğazı’nın açılmasına yönelik son anlaşma taslağını reddetmesi, petrol fiyatlarını alevlendirdi; Brent petrol 100 dolar barajını yıktı.”
Trump Hürmüz Şartlarını Reddetti, Gözler Yaptırımlara Çevrildi
New York kulislerinden sızan bilgilere göre müzakerelerin tıkanma noktasını, dünya petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) ticaretinin yaklaşık beşte birinin geçtiği Hürmüz Boğazı oluşturdu:
- Tahran’ın Teklifi Yetersiz Bulundu: İran heyetinin stratejik boğazı ticari gemi trafiğine yeniden açma karşılığında masaya sunduğu şartlar, ABD Başkanı Donald Trump tarafından kabul görmedi. Trump’ın teklifi yetersiz bularak reddettiği kaydedildi.
- Kasım Ara Seçimleri Baskısı: İranlı yetkililerin, Orta Doğu genelindeki çatışmaları sonlandırmaya ve ABD’de kasım ayında yapılacak ara seçimler öncesinde Hürmüz Boğazı’nı yeniden ulaşıma açmaya dönük kapsamlı bir mutabakata varılma ihtimaline son derece şüpheyle yaklaştıkları bildirildi.
- Havuç ve Sopa Taktikleri: Öte yandan Beyaz Saray kaynakları, Trump’ın nükleer programda ve müzakerelerde somut, bağlayıcı bir ilerleme sağlanması durumunda İran’a yönelik mali yaptırımların hafifletilmesini ve uluslararası bankalarda dondurulan fonların serbest bırakılmasını masada alternatif olarak tuttuğunu aktardı.
Suudi Arabistan’ın ‘Boru Hattı’ Hamlesi Yangını Söndürmeye Yetmedi
Piyasalarda arz kesintilerini telafi etmek üzere devreye sokulan bölgesel lojistik adımlar dahi fiyat artışını frenlemekte yetersiz kaldı:
- Doğu-Batı Boru Hattı Devrede: Suudi Arabistan, Hürmüz Boğazı çevresinde alternatif bir rota oluşturan stratejik Doğu-Batı Boru Hattı’ndaki bakım ve onarım çalışmalarını tamamladı.
- 3,5 Milyon Varil Akış: Riyad yönetimi, boğazdaki abluka riskine karşı Kızıldeniz limanlarına petrol taşıyan hat üzerinden akışı günde yaklaşık 3,5 milyon varile kadar yükseltti.
- Piyasa Jeopolitiğe Baktı: Ancak enerji analistleri, Suudi Arabistan’ın kapasite artırımının dahi Hürmüz Boğazı’ndaki fiili tıkanıklık ve diplomatik belirsizliğin yarattığı jeopolitik risk priminin gölgesinde kaldığını belirtiyor.
İç Piyasada Akaryakıt Pompası İçin Zam Alarmı
Brent petroldeki bu ani sıçrama, yurt içindeki akaryakıt pompa fiyatları üzerinde de doğrudan baskı oluşturmaya başladı.
Geçtiğimiz günlerde uluslararası fiyatlardaki gevşemeyle birlikte motorin grubuna yansıyan indirimlerin ardından, brent petrolün 100 dolar barajını aşması ve dolar/TL kurunun 48,80 seviyelerinde seyretmesi motorin ve benzin ürünlerinde yeni bir maliyet artışını gündeme getirdi. Sektör kaynakları, 100 dolar üzerindeki kalıcılığın sürmesi halinde pompa fiyatlarında yeni zamların kaçınılmaz olabileceğini vurguluyor.