Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren kanunla birlikte, kamuoyunda “öğrenci affı” olarak bilinen geçici düzenlemenin başvuru takvimi de netleşti. Kendi isteğiyle ilişiğini kesenler de dâhil olmak üzere; başarısızlık, azami öğrenim süresinin dolması veya kayıt yaptırmama gibi nedenlerle yükseköğretim kurumlarından ayrılan öğrenciler için yeni bir dönem başladı.
Hak sahibi adayların, kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 4 ay içinde ilişiklerinin kesildiği veya yerleştikleri yükseköğretim kurumlarına başvurmaları halinde, 2026-2027 eğitim-öğretim yılında öğrenimlerine kaldıkları yerden devam etmelerine imkân sağlanacak.
Hangi Suçlar ve Eğitim Kurumları Kapsam Dışı Bırakıldı?
Toplumsal vicdanı korumak adına kanun kapsamına belirli kısıtlamalar ve istisna maddeleri eklendi. Düzenleme çerçevesinde aftan yararlanamayacak gruplar şu şekilde sıralandı:
- Ağır Suç Hükümlüleri: Terör suçları, kasten öldürme, işkence, eziyet, cinsel saldırı, çocukların cinsel istismarı, uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçlarından mahkûm olanlar,
- Sahte Belge Kullananlar: Sahte belge veya usulsüzlük nedeniyle kaydı iptal edilenler,
- Askeri ve Emniyet Kurumları: Polis Akademisi, Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi ile Millî Savunma Üniversitesi’ne (MSÜ) bağlı eğitim kurumlarından ilişiği kesilenler.
“Düzenleme kapsamında terör, kasten öldürme, cinsel saldırı ve uyuşturucu imal/ticareti gibi ağır suçlardan mahkûm olanlar ile sahte belge kullananlar affın dışında tutuldu.”
Başkasına Tez ve Makale Yazdıranların Dereceleri İptal Edilecek
Akademik dürüstlüğü ve bilimsel niteliği korumak amacıyla kanunda tahrifat ve sahteciliğe karşı radikal yaptırımlar hayata geçirildi. Kendi kişisel emeği dışında, başkasına kısmen veya tamamen yazdırdığı tez, makale, kitap veya proje üzerinden akademik derece ya da unvan elde eden kişilerin bu derece ve unvanları tamamen geri alınacak. Bu kişilerin üniversite öğretim mesleğinden çıkarılmasına karar verilecek.
Sahte tez veya akademisyenlik pazarını engellemeye yönelik cezai hükümler ise şöyle şekillendi:
- Aracılık Eden ve Yazanlara: Başkası adına akademik çalışma hazırlayan veya buna aracılık eden kişilere 5 bin günden 10 bin güne kadar adli para cezası verilecek.
- Meslek Edinenlere: Bu fiili ticari bir kazanç kapısı ve meslek haline getirenlere verilecek ceza 10 bin günden az, 20 bin günden fazla olamayacak.
İzinsiz Üniversite Açanlara ve Tanıtım Yapanlara Hapis Cezası
Yurt dışındaki bir eğitim kurumu adına mevzuata aykırı biçimde Türkiye’de ön lisans, lisans veya lisansüstü program açan, yürüten veya izinsiz yükseköğretim kurumu işleten kişiler 2 yıldan 4 yıla kadar hapis cezası ile yargılanacak. Bu tür izinsiz kurumların reklam ve tanıtım faaliyetlerini yürüten kişilere ise 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezası uygulanacak.
Vakıf Üniversitelerine Kademeli Yaptırım ve İsim Değişikliği
Vakıf yükseköğretim kurumlarının denetim ve yaptırım mekanizmaları baştan aşağı güncellendi. Mevzuata aykırı hareket eden vakıf üniversitelerine uyarı, öğrenci kontenjanının azaltılması, yeni program açılmasının engellenmesi ve faaliyet izninin geçici veya sürekli durdurulması gibi kademeli yaptırımlar getirildi. Faaliyet izni durdurulan vakıf üniversitelerinin yönetimi garantör veya aynı ildeki bir devlet üniversitesine devredilebilecek.
Öte yandan, kanun kapsamında Kahramanmaraş İstiklal Üniversitesi’nin adı “İstiklal Bilim ve Teknoloji Üniversitesi” olarak değiştirildi. Üniversitenin bazı fakülte ve yüksekokulları ise Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi’ne bağlandı.
