Nöbetçi Eczaneler
Orta Doğu jeopolitiğinde ve Irak’ın yakın tarihinde yeni bir dönemin kapısı aralandı. Terör örgütü DAEŞ ile mücadele misyonu kapsamında 2014 yılında Irak merkezi hükümetiyle yapılan mutabakat doğrultusunda ülkeye yeniden konuşlanan ABD liderliğindeki uluslararası koalisyon güçleri, 12 yıllık askeri varlığını noktalayarak çekilme sürecini tamamladı.
Çekilme kapsamında, ABD Silahlı Kuvvetleri’nin Irak genelinde konuşlu bulunduğu stratejik önemdeki 9 askeri üs tamamen boşaltıldı. Tahliye edilen askeri tesislerin, üslerin ve teçhizatın kontrolü doğrudan Irak Savunma Bakanlığı’na bağlı federal güvenlik güçlerine devredildi.
Irak Savunma Bakanlığı Sözcüsü Tümgeneral Yahya Resul, Katar merkezli El Cezire televizyonuna yaptığı resmi açıklamada, koalisyon güçlerinin ülkeden ayrılışının planlanan takvim doğrultusunda gerçekleştiğini ve yabancı muharip unsurların üslerden çıktığını teyit etti.
“Irak Savunma Bakanlığı Sözcüsü Yahya Resul, ABD öncülüğündeki koalisyon güçlerinin Irak’tan çekilme sürecinin tamamlandığını ve ülke genelindeki askeri üslerin boşaltılarak Irak ordusunun denetimine geçtiğini duyurdu.”
2003’ten Bugüne ABD’nin Irak Kronolojisi
ABD’nin Irak’taki askeri varlığı son çeyrek asırda derin iniş çıkışlara ve krizlere sahne oldu:
- 2003 İşgali ve Saddam’ın Devrilmesi: ABD öncülüğündeki koalisyon güçleri, Mart 2003’te “kitle imha silahları” gerekçesiyle Irak’ı işgal ederek Saddam Hüseyin rejimine son verdi.
- 2011’deki İlk Çekilme: Dönemin ABD Başkanı Barack Obama yönetimi, 2011 yılı sonunda muharip birliklerini Irak’tan tamamen çekerek askeri varlığını resmi olarak sonlandırdı.
- 2014’te DAEŞ ile Geri Dönüş: 2011 çekilmesinin ardından ülkede oluşan otorite boşluğunda terör örgütü DAEŞ’in Musul başta olmak üzere Irak topraklarının üçte birini ele geçirmesi üzerine, Bağdat hükümetinin davetiyle ABD birlikleri 2014 yılında yeniden Irak’a konuşlandı.
- Eylül 2024 Geçiş Anlaşması: DAEŞ’in 2017’de fiziki hakimiyetini kaybetmesinin ardından başlayan müzakereler sonucunda, Washington ile Bağdat Eylül 2024’te misyonun iki aşamalı olarak sonlandırılmasını karara bağladı. 30 Eylül itibarıyla üslerin boşaltılmasıyla ilk kritik aşama tamamlanmış oldu.
Birlikler ABD’ye Dönmüyor: Ürdün ve Körfez’e Konuşlanıyor
Çekilme kararı, ABD’nin Orta Doğu’daki askeri varlığını sonlandırdığı anlamına gelmiyor. Amerikan basınında yer alan savunma kaynaklı bilgilere göre, Irak’tan tahliye edilen yüzlerce ABD askeri ana karaya dönmeyecek:
- Bölgesel Yeniden Konuşlanma: Irak’taki üslerden ayrılan birliklerin ve askeri teçhizatın büyük bölümü, başta Ürdün olmak üzere bölgedeki diğer üslere ve Körfez ülkelerindeki merkezlere kaydırıldı.
- İki Aşamalı Güvenlik Planı: Bağdat ile varılan mutabakatın ilk aşamasında doğrudan Irak içerisindeki üs düzeni sonlandırılırken; ikinci aşama kapsamında Suriye’deki terörle mücadele operasyonlarına lojistik desteğin koordinasyonu ikili güvenlik işbirliği protokolleriyle sürdürülecek.
- İkili Savunma Modeli: ABD ile Irak arasındaki ilişki, “koalisyon gücü ve üs işletmeciliği” statüsünden çıkarak iki egemen devlet arasındaki standart eğitim, istihbarat paylaşımı ve danışmanlık düzeyine evrilecek.
IKBY ve Mesrur Barzani’den “Hava Savunması ve Boşluk” Uyarısı
Koalisyonun ayrılışı Irak genelinde egemenlik kazanımı olarak yorumlansa da, Irak Kürt Bölgesel Yönetimi (IKBY) cephesinde ciddi güvenlik kaygılarını beraberinde getirdi:
- Hava Sahası Zafiyeti: IKBY Peşmerge Bakanlığı, bölgenin hava savunma kapasitesindeki eksikliklere dikkat çekti. Açıklamada, son dönemde ABD ile İran arasındaki bölgesel gerilimler esnasında Erbil ve çevresine 1000’den fazla İHA ve balistik füze saldırısı gerçekleştirildiği hatırlatılarak, hava sahasının korunmasının federal hükümetin anayasal sorumluluğunda olduğu vurgulandı.
- Mesrur Barzani’den 2011 Hatırlatması: IKBY Başbakanı Mesrur Barzani, ABD güçlerinin çekilmesinin bölgeyi savunmasız bırakabileceğini kaydetti. 2011’deki erken çekilmenin DAEŞ’in palazlanmasına yol açtığını hatırlatan Barzani, “Benzer bir güvenlik boşluğunun yeniden oluşması tüm bölgeyi tehdit edebilir; kuzeydeki hava savunma sistemleri ivedilikle takviye edilmelidir” uyarısında bulundu.
Bağdat yönetimi ise Irak ordusunun, polis teşkilatının ve terörle mücadele birimlerinin ülkenin iç ve sınır güvenliğini tek başına sağlayacak donanıma ve kabiliyete ulaştığını belirtiyor.