Arabasını Başkasına Verenleri SGK Çağıracak: Ceza Kuralı Değişti

Türkiye’de 2021 yılından bu yana Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) ile Emniyet Genel Müdürlüğü arasında yürütülen ortak protokol kapsamında, trafik denetimlerinde şirket ve tüzel kişiliklere ait ticari araçların sürücüleri mercek altına alınıyordu.

Polis kontrollerinde durdurulan ticari araçların sürücülerinin ilgili şirkette aktif SGK kaydının bulunmaması halinde, ceza tutanaklarının bir örneği SGK İl Müdürlüklerine iletiliyor ve araç sahibi işletmelere “kayıt dışı işçi çalıştırma” gerekçesiyle tek kalemde 198 bin lirayı aşan fahiş idari para cezaları kesiliyordu.

Ancak aracını tamire götüren ustaya veren, bir iş için akrabasına veya arkadaşına emanet eden şirket sahiplerinin hiçbir ticari amaç taşımadığı halde “otomatik sigortasız işçi çalıştırıyor” sayılarak mağdur edilmesi üzerine SGK yönetimi harekete geçti.

Yayımlanan yeni genelgeyle, trafik tutanağına dayanarak inceleme yapılmadan doğrudan ve sorgusuz ceza kesilmesi uygulamasına resmen son verildi.

 

“Ticari araçları kullanan sigortasız sürücülere yönelik SGK yaptırımlarında sorgusuz ceza kesilmesinin önüne geçildi. Ceza tutanağındaki şoför ile araç sahibi arasında geçmişte hiçbir işçi-işveren bağı (SGK kaydı) yoksa, SGK yalnızca trafik tutanağına bakarak otomatik ceza kesmeyecek. Tutanak doğrudan SGK denetmenlerine sevk edilecek. Sürücü ve işveren ifadeye çağırılarak aralarındaki akrabalık, arkadaşlık, emanet araç kullanımı araştırılacak. Yapılan araştırma ve ifadeler sonucunda hazırlanan rapora göre işlem yürütülecek.”

Yeni Düzenleme Nasıl İşleyecek? İşte 3 Temel Kural

SGK’nın hayata geçirdiği yeni genelge hükümleri doğrultusunda denetim ve inceleme süreci baştan aşağı değişti:

1. Geçmiş Kaydı Olmayana Otomatik Ceza Yok

Emniyet ekiplerinin kestiği ceza tutanağında yer alan sürücü ile araç sahibi şirket arasında daha önceye dayanan bir iş akdi, bordro veya SGK işe giriş kaydı bulunmuyorsa, kurum sistemsel olarak resen ceza düzenlemeyecek.

2. İfadeye Çağrılacak: Arkadaşlık ve Akrabalık Araştırılacak

Dosya doğrudan SGK Sosyal Güvenlik Denetmenleri’ne devredilecek. Denetmenler; hem aracı kullanan sürücüyü hem de araç sahibi şirket yetkilisini resmî yazıyla kuruma çağırarak yazılı ifadelerini alacak.

• Şoförün araç sahibinin yakını (oğlu, kardeşi, eşi, akrabası) olup olmadığı,
• Aracın ticari bir sevkiyat için mi yoksa şahsi emanet/arkadaşlık ilişkisi kapsamında mı kullanıldığı,
• Sürücünün aracı kullanması karşılığında bir ücret alıp almadığı yönünde kapsamlı bir tahkikat raporu hazırlanacak. Raporda ticari çalışma bağı saptanmazsa ceza uygulanmayacak.

3. Çoklu Tespitlerde Kısmi Süreli Çalışma Esası

Sigortalının aynı işletmede fiilen çalıştığına ilişkin birden fazla bilgi ve belgenin kuruma intikal etmesi halinde;

• En eski tarihli tespit “işe giriş tarihi” kabul edilecek,
• Aynı ay içindeki ve sonraki aylarda tespit edilen her bir gün için kişiye 1 gün hizmet kazandırılacak ve ilişki kısmi süreli çalışma olarak değerlendirilecek,
• Tespit bulunmayan bir aydan sonra yapılan ilk yeni tespit ise “yeni bir işe giriş” sayılacak ve önceki ilişki son tespit günü itibarıyla sonlandırılmış kabul edilecek.

Henüz işlemi tamamlanmamış veya inceleme aşamasında bekleyen tüm eski dosyalar da bu yeni genelge hükümleri kapsamında ele alınacak.

Araç Sahiplerine Hangi Cezalar Kesiliyordu? (198 Bin TL Detayı)

Ticari aracında gerçekten kayıt dışı işçi çalıştırdığı denetim veya inceleme sonucunda kesinleşen işletmelere 5510 sayılı Kanun’un 102’nci maddesi uyarınca şu ağır yaptırımlar uygulanıyor:

(Not: Tablodaki parasal karşılıklar brüt asgari ücret üzerinden hesaplanmış olup, her asgari ücret artışında ceza baremleri kanun gereği otomatik olarak güncellenmektedir.)

Kimlere Ceza Kesilmez? Kiralık Araç Kuralı

• Yazılı Kira Sözleşmesi Şartı: Şirket veya şahıslar araçlarını bir başkasına kiraya vermişse ceza kesilmiyor. Ancak bunun için aracı kiralayan gerçek veya tüzel kişinin sürücünün SGK bildirimini bizzat yapmış olması ve taraflar arasında ıslak imzalı yazılı bir araç kira sözleşmesinin bulunması şart koşuluyor.
• Kaza Anında Sorumluluk: Aracı kullanan kayıt dışı şoförün trafik kazası geçirmesi, yaralanması veya vefatı durumunda; tüm hukuki sorumluluk ve maddi tazminatlar doğrudan araç sahibi işletmenin üzerine kalıyor.