Nöbetçi Eczaneler
Türkiye’de çocukların ruhsal, fiziksel ve psikolojik gelişimini ekran bağımlılığından ve zararlı dijital içeriklerden korumak amacıyla hazırlanan dev düzenlemenin uygulama detayları açıklandı. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı koordinesinde yürütülen ve 10 Ekim 2026 tarihinde Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren yönetmelik kapsamında, Türkiye’de faaliyet gösteren tüm küresel ve yerel sosyal ağ sağlayıcıları için bağlayıcı kriterler getirildi.
Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur Özdemir Göktaş, düzenlemenin perde arkasını ve çocuk hesaplarına getirilecek yeni teknik kısıtlamaları kamuoyuyla paylaştı.
Yönetmeliğe göre, sosyal medya platformları 15 yaşını doldurmamış çocuklara kesinlikle hizmet sunamayacak; yaşı 15’in altında olduğu tespit edilen mevcut hesaplar kapatılacak, yeni hesap açma talepleri ise doğrudan reddedilecek.
“Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur Özdemir Göktaş; ‘1 Kasım 2026 itibarıyla yürürlüğe girecek düzenlemede 31 Mart 2027’ye kadar platformlara geçici bir uyum süreci veriyoruz. Bu tarihten sonra artık e-Devlet doğrulamasına ve token sistemine geçeceğiz. Tasarım aşamasında çocuk dostu güvenli bir ekosistem inşa ediyoruz’ dedi.”
Tarih Netleşti: 1 Kasım’da Yürürlükte, 31 Mart 2027 Son Gün
Bakan Göktaş, küresel teknoloji şirketleriyle yapılan yoğun bilgilendirme trafiğinin ardından uygulama takviminin şu aşamalarla işleyeceğini duyurdu:
- 1 Kasım 2026: Düzenleme resmi olarak yürürlüğe girecek ve platformlar yeni üye kayıtlarında 15 yaş kuralını uygulamaya başlayacak.
- 31 Mart 2027 Uyum Süreci: Halihazırda sosyal medya hesabı bulunan yüz milyonlarca kullanıcının yaş doğrulaması yapabilmesi için platformlara 31 Mart 2027 tarihine kadar geçici geçiş süresi tanındı.
- Doğrulamayanın Hesabı Kapatılacak: 31 Mart 2027 tarihine kadar yaşını e-Devlet belgesiyle veya resmi doğrulama kanallarıyla 15 yaşın üzerinde olduğunu ispatlayamayan ya da yaşının 15’ten küçük olduğu saptanan tüm kullanıcıların hesapları kalıcı olarak erişime kapatılacak.
Bu Özellikler Tamamen Kaldırılacak: Sonsuz Kaydırmaya ve Canlı Yayına Son
Düzenlemenin en devrimci boyutunu ise 15-18 yaş arasındaki genç kullanıcıların hesaplarına yönelik getirilen radikal teknik yasaklar oluşturdu. Ekran bağımlılığını körükleyen algoritmik mekanizmaların sistemden temizleneceğini vurgulayan Bakan Göktaş, kaldırılacak özellikleri tek tek sıraladı:
- Sonsuz Ekran Kaydırma (Infinite Scroll) Yasak: Kullanıcıların saatlerce ekranda kalmasına ve dopamin döngüsüne yol açan “ekranı aşağı kaydırma ve sürekli başa sarma” özelliği çocuk hesapları için tamamen devre dışı bırakılacak.
- Canlı Yayın Açamayacaklar: 18 yaş altındaki kullanıcıların istismara ve siber zorbalığa açık hale gelmesini önlemek amacıyla çocuk hesaplarından hiçbir platformda canlı yayın açılamayacak.
- Ekran Kaydı (Screen Recording) ve Kopyalama Engeli: Çocukların özel fotoğraflarının ve yazışmalarının şantaj malzemesi yapılmasını engellemek için uygulamalarda ekran görüntüsü alma (screenshot) ve ekran video kaydı yapma özellikleri engellenecek.
- Kişiselleştirilmiş Reklamlara Kilit: Sosyal medya şirketlerinin çocukların arama geçmişi ve davranışsal verilerini işleyerek önlerine sürekli reklam çıkarma uygulamasına son verilecek; algoritmik hedefli reklamlar çocuklara gösterilemeyecek.
- Görüldü Bilgisi ve Mesaj Kısıtı: Çocuk hesaplarında “görüldü” bilgisi kapatılacak. Çocuklar yalnızca karşılıklı olarak bizzat takip ettikleri güvenli hesaplardan mesaj alabilecek; yabancı kullanıcılar çocukların mesaj kutusuna ulaşamayacak.
- Gizli Profil Zorunluluğu: 15 yaşını doldurmuş gençlerin açacağı tüm hesaplar varsayılan olarak “gizli profil” şeklinde açılacak. Diğer kullanıcılar çocukların takipçi ve takip edilen listelerini görüntüleyemeyecek.
Girişler e-Devlet ve “Token” İle Yapılacak
Yaş doğrulama mekanizmasının sıradan bir beyanla geçiştirilemeyeceğinin altını çizen Bakan Mahinur Özdemir Göktaş, devlet güvencesindeki doğrulama mimarisini anlattı:
“Sosyal medyada yalnızca e-Devlet üzerinden 15 yaşını doldurduğunu doğrulayan kullanıcılar hesap açabilecek. 31 Mart 2027’den sonra artık doğrulama sistemine geçeceğiz. Kullanıcılar bizim verdiğimiz güvenli dijital ‘token’lerle platformlara giriş yapabilecek. Veri tamamen e-Devlet üzerinden oluşacak.”
Çift Taraflı Kontrol: Ebeveyn Hesabı da Denetlenecek
Çocukların ebeveynlerinin T.C. kimlik numaraları veya anne-babalarının hesaplarıyla sisteme girmesi ihtimaline karşı yapay zekâ ve çapraz denetim mekanizması işletilecek:
- Platformlar Yönlendirme Yapacak: “Diyelim ki çocuk babasının ya da annesinin hesabıyla girdi. Sosyal medya platformları da zaman zaman tekrar doğrulama yönlendirmesi yapabilecek.”
- Maksimum Devlet Kontrolü: “Yani bir yandan onlar, bir yandan biz kontrol edeceğiz. Süreci yalnızca sosyal medya platformlarına emanet etmiyoruz; bizzat kendimiz kontrol ediyoruz. Amacımız çocuklarımız için bağımlılıktan ve siber tehlikelerden arındırılmış ‘çocuk dostu bir ekosistem’ yaratmaktır.”
Yeni yönetmelik uyarınca platformların çocuk koruma standartlarına uymaması halinde bant daraltma, ağır idari para cezaları ve faaliyet durdurma yaptırımları uygulanabilecek.