Toplu Taşımaya Zam Sınırı Yolda: O İsim Duyurdu

Türkiye’nin ekonomi yönetimi tarafından yürütülen dezenflasyon programı kapsamında, mal ve hizmet fiyatlarındaki katılığın kırılması amacıyla yerel yönetimlerin yetki alanındaki hizmet kalemleri de mercek altına alındı. Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, Ankara’da ekonomi gündemine ilişkin yaptığı değerlendirmelerde, özellikle büyükşehirlerde vatandaşların bütçesini doğrudan etkileyen kent içi ulaşım zamlarına dikkat çekti.

Yılmaz, yerel yönetimlerin maliyet artışlarının ötesine geçerek yaptığı yüksek oranlı tarife artışlarının Tüketici Fiyat Endeksi’ne (TÜFE) doğrudan yukarı yönlü baskı yaptığını belirtti. Ekonomi literatüründe “yönetilen ve yönlendirilen fiyatlar” olarak tanımlanan kamu kaynaklı fiyatlandırmalarda genel enflasyon hedefleriyle uyumlu bir çerçeve çizilmesi gerektiğini kaydeden Yılmaz, toplu taşıma bilet ücretlerine de tıpkı özel okul ücretlerinde olduğu gibi yasal bir zam tavanı / sınır getirilebileceğinin sinyalini verdi.

“Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz: ‘Kent içi ulaşım konusunda mutlaka birtakım kuralların gelmesi lazım. Enflasyonun çok üzerinde artışlar yapılmaması lazım. Eğitimde bunu yaptık biliyorsunuz, kurallar kondu. Kent içi ulaşımda da burada bir sınır oluşturma, o sınırın ötesine geçmeme yaklaşımımız var.'”

Özel Okul Modeli Ulaşıma Taşınıyor: “Sınırın Ötesine Geçilmemeli”

Cumhurbaşkanı Yardımcısı Yılmaz, eğitim sektöründe fahiş fiyat artışlarını önlemek amacıyla hayata geçirilen “W-ÜFE ve TÜFE ortalamasıyla sınırlandırma” kuralını örnek göstererek, ulaşım sektöründe de benzer bir mekanizmanın işletileceğini vurguladı:

Maliyetlerin Ötesinde Zam Eleştirisi: “Yerel yönetimlerin maliyetlerin ötesinde gerçekleşen kent içi ulaşım fiyatlarındaki artışları da enflasyona olumsuz yansıyor. Bu yönüyle buna ‘yönetilen ve yönlendirilen fiyatlar’ da diyoruz. Bu konuda da bir yaklaşımımız var. Burada bir sınır oluşturma, o sınırın ötesine geçmeme kuralı getirilmelidir.”
Eğitimdeki Başarı Vurgusu: “Eğitimde bunu yaptık biliyorsunuz, kurallar kondu. Önümüzdeki döneme ilişkin eğitimde bu anlamda daha olumlu bir süreç bekliyoruz. Aynı disiplin kent içi ulaşımda da sağlanmalıdır.”
Arz ve Para Politikası İle Bütüncül Mücadele: Yılmaz; kuralların, arz yönlü tedbirlerin ve sıkı para politikasının eş güdümüyle Orta Vadeli Program’da (OVP) önümüzdeki yıl için hedeflenen $\%21$’lik enflasyon patikasına ve orta vadede tek haneli rakamlara ulaşılacağını ifade etti.

Gözler Büyükşehirlere Çevrildi: İstanbul, Ankara ve İzmir’de Son Fiyatlar

Düzenleme sinyalinin verilmesiyle birlikte gözler Türkiye’nin mega kentlerinde UKOME kararlarıyla yürürlüğe giren güncel bilet tarifelerine çevrildi.

İstanbul’da Güncel Tarife:

Mega kent İstanbul’da yıl içinde yapılan revizyonlarla birlikte bilet fiyatları şu seviyelerde seyrediyor:

Tam Elektronik Bilet: 46,20 TL
Öğrenci Bileti: 22,55 TL
30 Yaş Üstü Öğrenci: 41,58 TL
Sosyal Kart (Öğretmen/60 Yaş): 33,08 TL
Metrobüs Ücreti: Kat edilen durak mesafesine göre 33,08 TL ile 68,59 TL arasında değişkenlik gösteriyor.

Ankara’da Güncel Tarife:

Başkent Ankara’da EGO Genel Müdürlüğü ve özel halk otobüslerinde uygulanan tarife:

Başkent Kart Tam Biniş: 40,00 TL
İndirimli (Öğrenci) Biniş: 20,00 TL
Tam Aktarma: 20,00 TL | İndirimli Aktarma: 12,00 TL
Temassız Kredi Kartı: 46,00 TL | NFC Telefonla Biniş: 45,00 TL

İzmir’de Güncel Tarife:

İzmir’de ESHOT, İZULAŞ, Metro, Tramvay ve İZBAN hatlarındaki ücretlendirme:

ESHOT / Metro Tam Biniş: 35,00 TL
Genç Kart (Öğrenci): 17,50 TL
Öğretmen / 60 Yaş: 30,00 TL
İZBAN İlk Basım (Tam): Mesafeye göre 40,00 TL’den başlıyor.

UKOME Yapısında Yeni Yasal Yetki Gündeme Gelebilir

Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ile Hazine ve Maliye Bakanlığı koordinasyonunda yürütülecek teknik çalışmalarda, Ulaşım Koordinasyon Merkezleri’nin (UKOME) tarife belirleme kriterlerine mevzuat düzeyinde bağlayıcı tavan sınır getirilmesi tartışılıyor.

Yeni düzenlemenin Meclis zemininde veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle netleşmesi durumunda; belediyelerin yıllık kümülatif TÜFE oranını veya belirlenecek hedef enflasyon katsayısını aşan zam kararları almaları teknik ve hukuki olarak sınırlandırılmış olacak.