Nöbetçi Eczaneler
Küresel petrol piyasalarında haftalardır kırılgan bir dengede seyreden fiyatlar, Washington ile Tahran hattından gelen sıcak çatışma ve askerî sevkiyat haberleriyle birlikte yeniden kontrolden çıktı. ABD Başkanı Donald Trump yönetiminin İran’a yönelik hava operasyonlarını genişletme hazırlığı içinde olduğu yönündeki kulis bilgileri, dünya petrol arzının kalbi konumundaki Basra Körfezi ve Hürmüz Boğazı’ndaki tedarik zincirini doğrudan tehdit altına soktu.
Cuma günü sabah seansında art arda iki işlem gününü de sert yükselişle tamamlayan petrol kontratlarında kritik psikolojik eşikler aşıldı:
- Brent Petrol 101 Dolar Bandında: Türkiye ve Avrupa’nın referans kabul ettiği Brent ham petrolün varil fiyatı yüzde 2’yi aşan sıçramayla 101 dolar seviyesinin üzerine çıktı.
- WTI 93 Doları Test Etti: ABD Batı Teksas tipi (WTI) ham petrolün varil fiyatı ise 93 dolar seviyesine yerleşerek son dönemin en yüksek seyrine ulaştı.
Piyasa analistleri, bölgesel çatışmaların yayılma riskinin petrol fiyatlarındaki jeopolitik risk primini aniden 10-15 dolar yukarı çektiğine dikkat çekiyor.
“ABD Başkanı Donald Trump’ın Körfez’e yeni bir uçak gemisi görev grubu ile 10 bin asker konuşlandırma planı ve İran’a yönelik hava saldırılarının yoğunlaşacağı beklentisi, Brent petrolü 101 doların üzerine taşıyarak küresel piyasalarda yangına yol açtı.”
Pentagon’dan Basra Körfezi Planı: 10 Bin Asker ve İkinci Uçak Gemisi
Enerji piyasalarını sarsan en somut askerî adım ABD Savunma Bakanlığı (Pentagon) koridorlarından sızdı:
- 10 Bin Asker Seçeneği: Pentagon’un, Başkan Donald Trump’a İran’a yönelik askerî baskıyı artırma kararı alması halinde masada hazır bulunacak operasyonel seçenekler kapsamında Basra Körfezi’ne yaklaşık 10 bin denizci ve deniz piyadesi konuşlandırmayı resmen değerlendirdiği bildirildi.
- İkinci Uçak Gemisi Görev Grubu: ABD donanmasının hâlihazırda bölgede bulunan deniz gücüne takviye olarak Basra ve Umman Denizi hattına ek bir nükleer uçak gemisi görev grubu daha sevk etme hazırlığı yaptığı öğrenildi.
- Seçim Sonrası Bombardıman İddiası: Amerikan basınına yansıyan istihbarat kaynaklı bilgilere göre; Trump’ın kurmaylarına, Kasım ayında yapılacak ABD Kongre ara seçimlerinin tamamlanmasının ardından İran’daki stratejik askerî ve nükleer hedeflere yönelik geniş çaplı bombardıman dalgasını yeniden başlatacağını söylediği iddia edildi.
Hürmüz’de Tankerler ve Bölge Rafinerileri Vuruldu
Piyasalardaki tedirginliğin yalnızca diplomatik bir söylemden ibaret olmadığı, sahadaki fiili saldırılarla da kanıtlandı:
- 3 Tankere Saldırı Düzenlendi: Hafta boyunca dünya petrol ticaretinin yaklaşık beşte birinin geçtiği kritik Hürmüz Boğazı’ndan geçiş yapan en az üç ham petrol tankerine insansız hava araçları ve füzelerle saldırı gerçekleştirildi.
- Rafineriler Hedef Alındı: İran ordusu ile Yemen’deki Husi müttefiklerinin Körfez bölgesindeki enerji altyapısına ve rafineri tesislerine yönelik yeni operasyonlar düzenlediği kaydedildi.
- Sürdürülebilirlik Şüphesi: Orta Doğu’dan gelen petrol akışı kısa süre önce savaş öncesi seviyelere dönme işaretleri vermiş olsa da; piyasa aktörleri kalıcı ve bağlayıcı bir barış anlaşması olmadan bu toparlanmanın sürdürülebilir olmadığını ve her an büyük bir enerji krizinin patlak verebileceğini fiyatlıyor.
Akaryakıt ve Enflasyona Doğrudan Darbe
Brent petrolün 100 dolar barajını aşarak 101 doların üzerine yerleşmesi, Türkiye dahil gelişmekte olan ülkeler için çifte şok anlamına geliyor:
- Pompa Fiyatlarına Zam Baskısı: Ham petroldeki her 10 dolarlık artışın Türkiye’deki benzin ve motorin pompa satış fiyatlarına doğrudan zam olarak yansıması bekleniyor. 1 Ekim itibarıyla ÖTV artışlarıyla sarsılan iç piyasada, uluslararası ürün fiyatlarındaki bu tırmanış yeni akaryakıt zamlarını tetikleme riski taşıyor.
- Küresel Dezenflasyon Tehlikede: Enerji maliyetlerindeki sıçrama, ABD Merkez Bankası (Fed) ve Avrupa Merkez Bankası’nın (ECB) enflasyonla mücadele sürecini baltalayarak küresel faiz indirimlerini rafa kaldırabilir. Nitekim Fed yetkililerinin son günlerde peş peşe yaptığı “şahin” faiz artırımı uyarılarının arkasındaki en temel dinamiği petrol fiyatlarındaki bu tırmanış oluşturuyor.