Nöbetçi Eczaneler
Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından gıda imalatı, ithalatı ve perakende satış süreçlerini kökten değiştiren “Türk Gıda Kodeksi Aroma Vericiler ve Aroma Verme Özelliği Taşıyan Gıda Bileşenleri Yönetmeliği” Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Avrupa Birliği (AB) gıda müktesebatına ve en güncel bilimsel verilere uyum kapsamında hazırlanan yeni düzenlemeyle, 2011 yılından bu yana uygulanan eski yönetmelik yürürlükten kaldırıldı.
Yeni mevzuatla birlikte insan sağlığını riske atan, tüketicide yanıltıcı algı oluşturan veya üretim kaynağı şüpheli görülen katkı maddelerine karşı kapsamlı yasaklamalar getirildi. Düzenleme, market raflarında yer alan ambalajlı bisküvilerden meşrubatlara, cipslerden hazır soslara kadar binlerce tüketim maddesini doğrudan kapsıyor.
“Bakanlığın yeni kodeksine göre; domuz ve böcek kaynaklı aroma bileşenlerinin gıdalarda kullanımı tamamen yasaklanırken, 31 Aralık 2026 tarihinden itibaren belirlenen 10 kimyasal aroma maddesinin ithalatı, üretimi ve piyasaya arzı tamamen durdurulacak.”
Domuz ve Böcek Kaynaklı Bileşenlere Tam Yasak
Yönetmelikte yer alan en kritik ve dikkat çekici maddelerden birini hayvansal ve entomolojik (böcek) kökenli bileşenlere yönelik kısıtlama oluşturdu.
Toplumsal hassasiyetler ve gıda güvenliği normları doğrultusunda alınan kararla;
- Domuz Kökenli Maddeler: Domuz kaynaklı aroma vericiler, aroma verme kabiliyetine sahip gıda bileşenleri ve bunların imalatında yararlanılan hiçbir ara kaynak materyal gıda sanayisinde kullanılamayacak.
- Böcek Kaynaklı Aromalar: Böcek kaynaklı aroma ve bileşenlerin gıda maddelerine katılmasına kesin yasak getirildi.
- Piyasaya Arz Engeli: Bu maddeleri ihtiva eden veya söz konusu bileşenlerle üretildiği tespit edilen hiçbir yerli veya ithal gıda ürününün piyasaya sürülmesine izin verilmeyecek.
10 Aroma Maddesi İçin Takvim Başladı: 31 Aralık’ta Yasaklanıyor
Bakanlık, insan sağlığı üzerindeki toksikolojik etkileri ve gıda güvenliği riskleri nedeniyle 10 kimyasal aroma maddesini kara listeye aldı. Belirlenen kodlara sahip maddeler için kademeli yasaklama takvimi işletilecek:
- Piyasadan Kaldırılacak Kodlar: FL 04.029, FL 05.100, FL 05.175, FL 05.222, FL 15.029, FL 15.030, FL 15.060, FL 15.119, FL 15.130 ve FL 15.131 kodlu aroma maddelerinin 31 Aralık 2026 tarihi itibarıyla ithalatı, imalatta kullanımı ve piyasaya arzı tamamen durdurulacak.
- Kategori Kısıtlaması Getirilenler: FL 05.062 ve FL 05.099 kodlu iki aroma maddesinin kullanımı ise genel gıda gruplarından çıkarılarak sadece belirli ve sınırlı kategorilerle sınırlandırıldı.
‘Doğal’ İbaresi İçin Yüzde 95 Kaynak Şartı
Gıda ambalajlarında tüketicileri yanıltan pazarlama stratejilerine karşı da sıkı denetim getirildi. Paketlerin üzerinde sıkça karşılaşılan “doğal aroma verici” ibarelerinin kullanımı artık katı matematiksel kurallara bağlanacak.
Yeni kritere göre, bir aroma vericinin etiketinde “doğal” ifadesinin kullanılabilmesi için, aromalandırma bileşeninin ağırlıkça en az yüzde 95’inin doğrudan etiket üzerinde adı geçen meyve, bitki veya hammaddeden elde edilmiş olması zorunlu tutulacak. Kalan yüzde 5’lik dilim ise yalnızca standardizasyonu koruma amaçlı yardımcı doğal unsurlardan oluşabilecek.
3 Aylık Geçiş Süreci: Raflardaki Ürünler Ne Olacak?
Gıda üreticilerine ve perakende zincirlerine yeni kriterlere uyum sağlamaları adına yaklaşık 3 aylık bir geçiş maratonu tanındı. Firmaların reçetelerini, hammadde tedarik zincirlerini ve ambalaj tasarımlarını en geç 31 Aralık 2026 tarihine kadar yönetmelikle uyumlu hale getirmesi gerekiyor.
Bu tarihten önce mevzuata uygun şekilde üretilmiş ve market depoları ile raflarına girmiş ürünlerin ise raf ömürleri (son tüketim tarihleri) dolana kadar satışta kalmasına müsaade edilecek. Ancak yılbaşından sonra söz konusu yasaklı bileşenlerle yeni üretim veya ithalat yapılamayacak.