BTSO Yönetim Kurulu Başkanı İbrahim Burkay ve yönetim kurulu üyeleri, Bursa’nın simge noktalarından Tarihi Çarşı ve Hanlar Bölgesi’ni ziyaret etti. Ziyarete BTSO Meclis Başkanı Ali Uğur, meclis ve komite üyeleri de katıldı. Bursa Tarihi Çarşı ve Hanlar Birliği Başkanı İsa Altıkardeş ve çarşı başkanları eşliğinde bölgeyi gezen BTSO heyeti, esnafın talep ve önerilerini dinledi. Program kapsamında İç Kozahan’da iftar programı düzenlenirken, ardından gerçekleştirilen istişare toplantısında bölgenin sorunları ve çözüm önerileri ele alındı.

Ziyaret sonrası açıklamalarda bulunan BTSO Başkanı İbrahim Burkay, Tarihi Çarşı ve Hanlar Bölgesi’nin Bursa’nın en önemli ticaret merkezlerinden biri olduğunu belirterek,

“Tarihi Çarşı ve Hanlar Bölgesi, kültür, tarih ve ticaretin iç içe geçtiği yedi asırlık bir değer. Odamızın temellerinin atıldığı, benim de içinde yetiştiğim bu bölgeyi evimiz olarak görüyoruz. Üyelerimizle birlikte hareket ederek bölgenin ticaretini güçlendirecek ve dijital dönüşüm sürecine uyumu hızlandıracak çalışmalarımıza devam edeceğiz” dedi.

2013 yılından bu yana bölgeye yönelik önemli projeleri hayata geçirdiklerini ifade eden Burkay, değişen tüketici alışkanlıklarına dikkat çekerek,

“Artık dükkânda müşteri bekleme devri kapanıyor. Ticaret fiziksel sınırların ötesine taşındı. Günümüzde işletmelerin rekabet gücü dijital dünyadaki görünürlüğüyle de ölçülüyor. E-ticaret esnaf için yeni bir vitrin ve yeni bir pazar anlamına geliyor. Bu nedenle esnafımızın e-ticarete hızla adapte olması gerekiyor” diye konuştu.

Burkay ayrıca Payitaht Çarşı Dijital Dönüşüm Merkezi projesiyle üyelerin dijital altyapılarını güçlendirmeye yönelik rehberlik ve danışmanlık hizmetleri sunacaklarını, ulusal ve uluslararası pazaryerleriyle iş birlikleri geliştirmeyi hedeflediklerini söyledi.

Bursa Tarihi Çarşı ve Hanlar Birliği Başkanı İsa Altıkardeş ise programın birlik ve beraberliği güçlendirdiğini belirterek, toplantıya 32 çarşı ve 11 han başkanı ile çok sayıda esnafın katıldığını ifade etti. Altıkardeş, BTSO ile güçlü bir iletişim içerisinde olduklarını belirterek desteklerinden dolayı Başkan Burkay’a teşekkür etti.

Öte yandan BTSO Başkanı İbrahim Burkay ve beraberindeki heyet, Kadir Gecesi dolayısıyla program öncesinde Gazi Orhan Bey Camii’nde vatandaşlara iftariyelik ve çorba ikramında da bulundu.

Bursa Ticaret ve Sanayi Odası’nın meslek komiteleri ve sektörel konsey başkanları, iş dünyasının referans eğitim merkezi Bursa Business School’da bir araya geldi. Sektörlerin güncel sorunlarının ve çözüm yollarının ele alındığı toplantıda konuşan BTSO Başkanı İbrahim Burkay, Bursa’nın üretim kültürünün ve ortak akıl iradesinin önemine dikkati çekti. İbrahim Burkay, BTSO bünyesindeki meslek komitelerini sektörlerin nabzını tutan ‘kılcal damarlar’ olarak gördüklerini belirtti. BTSO’nun 70 meslek komitesinin karar mekanizmasını tetikleyen en önemli hareket alanı olduğunu ifade eden Burkay, komitelerde alınan kararların Ankara nezdinde ve bakanlıklar düzeyinde somut neticelere dönüştüğünü kaydetti. Başkan Burkay, KOBİ tanımının güncellenmesi ve yeni finansman imkanları gibi pek çok kararda Bursa iş dünyasının payı olduğunu hatırlattı.

Türkiye’ye model olan konsey yapısı

Türkiye’de oda ve borsalar arasında bir ilk olarak hayata geçirdikleri sektörel konsey modelinin de önemine değinen İbrahim Burkay, sanayicileri, akademisyenleri ve kamu temsilcilerini aynı masa etrafında buluşturduklarını söyledi. Hazırlanan sektörel raporların Bursa’nın ekonomik vizyonunu şekillendirdiğini belirten Burkay, “Eğer bugün Bursa, ülkemizin hedeflerinde lider bir role sahipse, bunun arkasında 22 sektörel konseyimiz ve 70 meslek komitemizin titizlikle yürüttükleri çalışmaların büyük payı var. Tüm komitelerimize ve konseylerimize Odamıza, kent ve ülke ekonomimize kattıkları değer için teşekkürlerimi sunuyorum.” dedi.

Lojistik Teknopark ve yeni yatırım projeleri

Bursa’nın vizyon projeleri olan TEKNOSAB, BUTEKOM, GUHEM, MESYEB, Bursa Model Fabrika ve Bursa Business School gibi kentin ekonomi tarihine geçen projelerin ardından yeni hedeflere odaklandıklarını açıklayan Başkan Burkay, Türkiye’nin yüksek teknolojili ilk organize sanayi bölgesi TEKNOSAB’da Güney Marmara’nın en büyük lojistik merkez olarak planlanan Lojistik Teknopark projesinde de üretim gücünü yeni nesil altyapıyla desteklediklerini ifade etti. Bu projenin küçük esnaf ile büyük sanayiciyi aynı yatırım vizyonunda buluşturduğuna işaret eden İbrahim Burkay, şu bilgileri verdi: “Girişim sermayesi modeliyle kurulan fonumuz, yatırımcı sayısı bakımından Türkiye’nin en büyük 3 fonu arasında yer alıyor. Dolar bazında bir yıl içinde yüzde 86 değerlenen bu projeye yenilerini ekleyeceğiz. 60 bin üyemize yatırım fırsatı sunacak şehir fonu, veri merkezi (Data Center) ve e-ticaret platformu gibi hazırlıklarımız sürüyor. Ayrıca KOBİ OSB projesi için de çalışmalarımız devam ediyor.”

“Bursa büyürse Türkiye büyür”

BTSO çatısı altında tesis edilen birlik ve dayanışma ikliminin Bursa’nın en büyük sermayesi olduğunu belirten BTSO Yönetim Kurulu Başkanı İbrahim Burkay, “Bursa Büyürse Türkiye Büyür” mottosuyla geleceği inşa etmeyi sürdürdüklerini kaydetti. Başkan Burkay, Bursa iş dünyasının sergilediği bu muazzam birliğin bugün tüm Türkiye’deki oda ve borsalar tarafından takip edildiğini de sözlerine ekledi.

“Başkan Burkay çözüm yolunu açtı”

Toplantıda söz alan BTSO üyeleri de sektörlerinde yaşanan gelişmeler ve Oda’nın çalışmalarına ilişkin değerlendirmelerde bulundu. BTSO Meclis Üyesi ve 57. Meslek Komitesi Başkanı Süleyman Uzun, İdari ve Teknik Destek Hizmetleri alanında faaliyet gösteren firmaları temsilen yaptıkları çalışmalarda BTSO Yönetim Kurulu Başkanı İbrahim Burkay’ın destekleriyle önemli sorunları çözüme kavuşturduklarını söyledi. Uzun, “Kamu ihalelerinde faaliyet gösteren firmaların en büyük sorunu olan ‘kıdem tazminatı rücu davaları’ konusu kısa süre önce yasalaşarak yürürlüğe girdi. Komite olarak hazırladığımız her dosyada, gerçekleştirdiğimiz her Ankara ziyaretinde bizlere tam destek veren, çözüm yolunu açan ve vizyonuyla lobi gücümüzü artıran Yönetim Kurulu Başkanımız Sayın İbrahim Burkay’a tüm üyelerimiz adına teşekkür ediyorum. Başkanımızın liderliğinde attığımız bu adım, Bursa iş dünyasının birleştiğinde neleri başarabileceğini bir kez daha kanıtladı.” dedi.

“Odamızda büyük farklılıklar var”

BTSO Turizm Konseyi Başkanı Hasan Eker, BTSO çatısı altında turizm sektörü açısından büyük önem taşıyan birbirinden önemli çalıştaylar, özel toplantılar ve fuar organizasyonları düzenlediklerini söyledi. Eker, “Komite ve konsey çalışmalarımızla Bursa tur rotaları ve çarşı gezi rotaları hazırladık. Turizm sektörü açısından büyük öneme sahip olan etik çalıştayımızı gerçekleştirdik. Başkanımız bu çalışmalarımızın tamamına destek verdi, tüm taleplerimiz karşılık buldu. Bunun yanında BTSO’nun hayata geçirdiği BUTGEM’de, Mutfak Akademi’de ve uygulama mutfağı Double F’te her biri büyük disiplin gerektiren birbirinden değerli projeler yürütülüyor. Tüm komitelerimiz son derece faal çalışıyor. 2013 yılındaki odamız ile bugünkü odamız arasında işleyiş ve planlama açısından çok büyük farklılıklar var. Bu kadar faal bir yapıyı yönetmek ve planlamak kolay değil. Bu da Sayın Başkanımızın vizyonu ve bu konulara çok fazla zaman ayırmasından kaynaklanıyor. Yönetim Kurulu Başkanımız Sayın İbrahim Burkay’a ve Yönetim Kurulumuza sektörüm adına teşekkür ediyorum.” ifadelerini kullandı.

“Odamızın projeleri yeni ihracatçılara rehberlik ediyor”

Makine ticareti bakım onarım ve servis hizmetleri sektörlerinde yer alan firmaların bulunduğu BTSO 35. Meslek Komitesi Başkanı Meral Ertürk de başta TEKNOSAB olmak üzere BUTEKOM, Model Fabrika ve Enerji Verimliliği Merkezi gibi projelerin sektörleri adına oldukça önemli yatırımlar olduğunu belirterek, “Sayın Başkanımız özellikle UR-GE ve KFA Fuarcılık gibi ihracat odaklı projelerle birçok yeni ihracatçının kentimize kazandırılmasının yolunu açtı. Kendisine sektörümüz adına şükranlarımı sunuyorum.” dedi.

“Türkiye’ye örnek gösterilen bir odayız”

BTSO 36. Meslek Komitesi Başkanı Ersan Keleş, kentin mekânsal planlama ihtiyacına ve lojistik alanında hayata geçirilen projenin önemine değindi. Uluslararası Nakliyeciler Derneği’nde de Yönetim Kurulu Üyesi olarak görev yaptığını belirten Ersan Keleş, “Başkanımızın lojistik sektörümüz için çizdiği vizyon ve hayata geçirdiği projeler tüm Türkiye’de örnek gösteriliyor. Sektörümüze verdikleri destekler için kendilerine teşekkür ediyorum.” diye konuştu.

“İhracat fırsatlarını değerlendirin”

Dış Ticaret Konseyi Başkan Yardımcısı Emre Yıldız ise ihracat fırsatları programına dikkat çekerek, “İhracat fırsatları projemizle her ay gündemde olan hedef pazarları odamız bünyesinde ele alıyoruz. O ülkelerin deneyimli iş insanlarını BTSO’ya davet ederek pazarlara giriş yollarını birlikte değerlendiriyoruz. İhracat hedeflerimiz doğrultusunda yapılan çalışmalar çok kıymetli. Bu nedenle tüm üyelerimizin bu programı yakından takip etmelerini arzu ediyoruz.” ifadelerini kullandı.

“Sektörümüzü dünyaya tanıtıyoruz”

Makine Metal Konseyi Başkanı Serdar Burulday da savunma sanayinde dünyadaki en önemli buluşmalar arasında gösterilen IDEF’in sektör açısından önemli bir platform olduğunu belirterek, “Komitem ve konseyimiz adına Sayın Başkanımıza ortaya koyduğu vizyon için teşekkür ediyorum. IDEF çok önemli bir proje. Bu projenin Odamızın iştiraki KFA Fuarcılık tarafından düzenlenmesi de bizim için çok değerli. Fuarın bir diğer özelliği de İHA ve SİHA’lara maket olarak bakan algıyı yıkan bir organizasyon olması. Kalıpçılar olarak en büyük problemimiz tanınmamaktı. Sizlerle birlikte UR-GE’yi kurarak sektörümüzü dünyaya tanıtıyoruz.” ifadelerini kullandı.

“Gelecek 100 Yılı Planlamalıyız”

KOBİ Konseyi Başkan Yardımcısı Arif Demirören de KOBİ OSB projesine ilişkin yürütülen çalışmalara değinerek, “KOBİ OSB projesiyle ilgili çalışmalarımız devam ediyor. Lider özellikli insanlarımızı kucaklayarak kentimizin gelecek 100 yılını birlikte planlamamız gerekiyor.” değerlendirmesinde bulundu.

İnşaat malzemeleri ve yapı elemanları imal ve ticareti alanında faaliyet gösteren firmaların bulunduğu 22’nci Meslek Komitesi Başkanı Serkan Saltık, sektörde depolama alanları konusunda önemli problemlerin bulunduğunu belirterek, Başkan Burkay’ın sorunların çözümü konusunda kendilerine sunduğu desteklerin önemli olduğunu söyledi.

Hazır giyim perakende ticaretinde faaliyet gösteren üyelerin bulunduğu 32. Komite Başkanı Nazım Usturalı da tarihi çarşı ve hanlar bölgesine verilen desteklerin önemine değinerek BTSO Yönetim Kurulu’na teşekkür etti.

BTSO’nun Kasım Ayı Meclis Toplantısı Oda Hizmet Binası’nda gerçekleştirildi. Toplantıda konuşan BTSO Yönetim Kurulu Başkanı İbrahim Burkay, Bursa ekonomisinin en kapsamlı saha çalışmalarından biri olan “Bursa’nın 250 Büyük Firma Araştırması” sonuçlarını kamuoyuyla paylaştıklarını hatırlattı. 28’incisi gerçekleştirilen çalışmanın güçlü bir rehber niteliği taşıdığını vurgulayan Burkay, “Araştırmamız, her yıl olduğu gibi bu yıl da sahadaki gerçek durumu tüm berraklığıyla ortaya koydu. İçinden geçtiğimiz dönemin zorluğunu hepimiz çok net biliyoruz. Buna rağmen iş dünyamızın direncini bu çalışmanın içerisinde görme imkânı bulduk. 2024 yılı hem dünyada hem de ülkemizde zorlukların arttığı bir dönem oldu. Küresel ekonomideki yavaşlama, ticaret savaşları, jeopolitik gerilimler ve belirsizlikler etkisini sürdürüyor.” dedi.

Türkiye ekonomisinde de enflasyonla mücadelenin sürdüğünü, finansmana erişimin ise iş dünyasının en kritik sorunlarından biri olmaya devam ettiğini belirten Burkay, finansman maliyetlerinin sürdürülebilirliğin önünde ciddi bir engel oluşturduğunu ifade etti. TOBB öncülüğünde hayata geçirilen Nefes Kredisi’nin üçüncü ayağının devreye alındığını dile getiren Burkay, “Nefes Kredisi, finansmana erişimde atılan en somut adımlardan biri oldu. Her pakette 20-30 bine yakın firmamız faydalandı. Toplamda 70 bine yakın işletmemiz bu destekten yararlanmış durumda. Bu adımlar KOBİ’lerimize önemli ölçüde nefes aldırdı.” diye konuştu.

Küresel ölçekte sıkı para politikasının bir süre daha devam edebileceğini kaydeden Burkay, özellikle Avrupa Birliği piyasasında görülen toparlanma sinyallerinin Bursa ihracatı için kritik önemde olduğunu söyledi. Başkan Burkay, şöyle devam etti:

“İhracatta siparişlerde bir düzelme var. Avrupa Birliği’nin toparlanması Türkiye ve Bursa ihracatını destekliyor. Malı satmak önemli ama esas olan gelir elde edebilmek. ABD ve AB piyasalarında 2026’nın ikinci yarısından itibaren firmalarımızı destekleyebilecek bir tablo oluşabilir. Uzun süren belirsizlik döneminin ardından daha öngörülebilir bir sürece geçmemiz mümkün.”

Başkan Burkay, BTSO’nun örnek çalışmalarıyla sektörlere rehberlik ettiğini, oluşturduğu ticaret platformlarıyla firmaların dış ticaret performansını artırmayı amaçladığını söyledi. Bu kapsamda KFA Fuarcılık A.Ş.’nin organizasyonlarını sürdürdüğünü belirten İbrahim Burkay, bu kapsamda makine teknolojileri sektörüne yönelik MEEXX Fuarı’nın 3-6 Aralık tarihinde Bursa Fuar Merkezi’nde gerçekleştirileceğini söyledi. Geçen hafta da yük mühendisliği alanında dünyanın ilk ihtisas fuarı olan LES-EXPO’nun lansmanını gerçekleştirdiklerini hatırlatan Başkan Burkay, söz konusu fuarın 7-9 Nisan 2026 tarihlerinde İstanbul Fuar Merkezi’nde düzenleneceğini söyledi. İbrahim Burkay, savunma sanayi fuarı IDEF’te de hummalı bir çalışmanın sürdüğünü kaydetti.

Sanayide olduğu kadar hizmet ve ticarette de üyelerinin ticaret potansiyelini desteklediklerini ifade eden Başkan Burkay, yaptıkları çalışmalar kapsamında Bursa Kestane Şekeri’nin Avrupa Birliği’nden coğrafi işaret tescili aldığını hatırlattı. İbrahim Burkay, söz konusu tescilin ekonomik değere dönüşmesi için verimli bir iş modeli oluşturulması gerektiğini kaydetti.

BTSO Yönetim Kurulu Başkanı İbrahim Burkay, ekonomide zorlukların yaşandığı bir dönemde BTSO’da bütün meslek komitelerinin canhıraş bir şekilde çalıştığını ve bunun çok kıymetli olduğunu ifade etti. Bursa iş dünyasının dijital dönüşümü ve online ticarete adapte olmaları için de önemli adımlar attıklarını dile getiren Başkan Burkay, 70. Meslek Komitesi’nin Türkiye’deki ilk e-ticaret komitesi olduğuna işaret ederek, “E-ihracatta Bursa, Türkiye lideri. BTSO olarak bizler firmalarımızın e-ticaretteki potansiyelini 8 yıl önce gördük. Türkiye’de e-ihracat komitesini açan ilk Oda olduk. E-ticaret yapma potansiyelini olduğunun farkında olmayan birçok şirketimizin bu komitede yer almasını sağladık. Bugün Tarihi Çarşı ve Hanlar Bölgesi’nde de Dijital Dönüşüm Merkezi Projemiz var. Bu konuda komitemiz yoğun bir şekilde çalışıyor. Konvansiyonel ticaret yapan şirketlerimizin e-ihracat ile rekabetçiliğini artırmak en önemli hedeflerimiz arasında.” diye konuştu.

BTSO Meclis Başkanı Ali Uğur da BTSO’nun ekonomik ve sosyal gelişmeleri sahaya taşıyan çalışmalarıyla iş dünyasına rehberlik etmeyi sürdürdüğünü söyledi. Sanayide yüksek teknoloji ve katma değerli üretime dayalı dönüşümün sürdürülebilir büyüme için zorunlu olduğuna işaret eden Uğur, şöyle devam etti:

“Güçlü bir beşerî sermaye olmadan hiçbir ülkenin üretimde ya da ekonomide başarı şansı yoktur. Mesleki eğitimden dijital becerilere kadar gençlerimizin yetkinliklerini güçlendirmek zorundayız. Dijitalleşme, yeşil üretim ve nitelikli iş gücü Bursa’nın küresel rekabetteki temel anahtarlarıdır.”

Bursa Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürü Faruk Uysal, meclis toplantısında müdürlük faaliyetlerine ilişkin sunum gerçekleştirirken, Uludağ Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi İktisat Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Filiz Eryılmaz ise Türkiye’de ve dünyada Kasım ayı ekonomik gelişmelere ilişkin değerlendirmelerde bulundu.

“Üretici Yorgun Ama Umutlu”

İTSO Meclis Başkanı Kenan Kender, üreticilerin yaşadığı zorluklara dikkat çekerek, “Üretici arkadaşlarımız çok yorgun. Ancak fuar açılışındaki alım heyetleri moral oldu. İhracat yapan tüm dostlarımızı kutluyorum” dedi. Kender, 2013–2024 arasında ihracatın %66, ithalatın %21 arttığını belirterek, kalkınma hızındaki farkın kapanması için torba yasadan beklentilerini dile getirdi.

“İnegöl Artık Marka Bir Şehir”

İTSO Başkanı Yavuz Uğurdağ, İnegöl’ün Türkiye ekonomisindeki yerini vurguladı: “İnegöl artık sanayi, mobilya ve ihracat şehri. Türkiye’de dış ticaret fazlası veren 8. büyük ekonomiyiz. ABD’ye ilk sevkiyatlarımız başladı, Tafex Projesi ile bu başarıyı artıracağız.”

“İnegöl Dünya Tarafından Tanınıyor”

İnegöl Belediye Başkanı Alper Taban, “Bugün sadece ödül sahiplerini değil, İnegöl’ün emeğini kutluyoruz. İhracat vizyon ve kararlılıktır, bu vizyonun adı İnegöl’dür” diyerek şehrin küresel görünürlüğüne dikkat çekti.

“ABD Pazarı Kritik Önemde”

TOBB Başkanı Rıfat Hisarcıklıoğlu, “İnegöl mobilyanın, köftenin ve tekstilin başkentidir. Çin en büyük rakibimiz, bu nedenle ABD pazarı büyük önem taşıyor. İnegöl kalitesiyle bu pazarda güçlü olabilir” dedi.

“Bursa Bir Nimet, İnegöl Parlayan Yüzü”

Bursa Valisi Erol Ayyıldız, “Bursa bir nimet, İnegöl bu nimetin parlayan yüzü. Gözünüzü kapatın, dünyanın merkezi Bursa’dır” diyerek bölgenin stratejik önemini vurguladı.

7 Sektörde Yılın İhracat Yıldızları

Ziyaretin odak noktası, son yıllarda Bursa’nın doğu ilçelerinde, Uludağ’ın eteklerinde üretimi hızla artan ahududu ve diğer üzümsü meyveler oldu. Heyet, bu alanda dünya çapında örnek gösterilen Sırbistan’daki tarımsal üretim ve işleme tesislerini yerinde inceledi.

Arilje ve Poega’da yapılan ziyaretlerde; ahududu ve çilek üretimi yapan, bu ürünleri modern tekniklerle işleyen işletmeler, soğuk zincir ve ihracat odaklı paketleme sistemleri, gelişmiş fidancılık merkezleri, araştırma enstitüleri detaylı olarak incelendi. Yerel yöneticilerle görüşülerek ortak projeler geliştirme konusunda fikir alışverişi yapıldı.

Kardeş belediye protokolü imzalandı

Ziyarette Kestel Belediyesi ile Sırbistan’ın Arilje Belediyesi arasında iş birliği ve kardeş şehir ön protokolü imzalanarak, tarım temelli uluslararası yerel diplomasi adına önemli bir adım atıldı.

Ziyaretle ilgili değerlendirmede bulunan Kestel Belediye Başkanı Ferhat Erol, şu ifadeleri kullandı: “Kestel olarak ahududu üretiminde Türkiye’nin önde gelen bölgelerinden biriyiz. Ancak bu üretimi sadece miktar bazlı değil, kalite ve katma değer açısından da ileriye taşımamız gerekiyor. Sırbistan, üzümsü meyveler konusunda Avrupa’nın en güçlü ülkelerinden biri. Biz de burada, küçük aile işletmelerinden ihracat odaklı tesislere kadar geniş bir yelpazeyi yerinde inceledik. Arilje Belediyesi ile imzaladığımız protokol, Kestel’in tarımda uluslararası vizyonunu büyütecek. Çiftçimiz için, üreticimiz için çalışmaya devam edeceğiz. Bu anlamlı ziyaret sürecinde bizlerle birlikte olarak gücümüze güç katan, her daim iş birliği ve dayanışma içinde olduğumuz Gürsu Belediye Başkanımız Sayın Mustafa Işık’a ve değerli katkılarıyla bizlere öncülük eden BTSO Meclis Başkan Yardımcısı Sayın Dr. Murat Bayizit’e teşekkür ediyorum.”

BTSO, ziyaretin ardından oluşturulan temasları sürdürülebilir projelere dönüştürmek adına yeni bir eylem planı hazırlığına başladığını duyurdu.